Yıllardır hem kişisel hem de şirketlerim üzerinden Booking.com’u kullanıyorum. Dünyayı gezen, farklı ülkelerde turizm sektörünü yakından gözlemleyen bir turizmci olarak şunu rahatlıkla söyleyebilirim:

Booking.com, bugün kullandığımız dijital seyahat sisteminin öncülerinden biri oldu. Türkiye’nin bu küresel dijital ağın dışında kalmasının bedeli ise yalnızca otelcilere değil, Türk turizmine ve ülke ekonomisine de milyarlarca liralık fırsat kaybı olarak yansıdı. 

Belki de bugün Expedia, Agoda, Trip.com gibi dünyanın önemli dijital seyahat platformlarının ortaya çıkmasında Booking.com’un açtığı yolun büyük payı var.

Bu platformlar sayesinde dünyayı daha rekabetçi, daha ekonomik ve daha kolay geziyoruz. Otellerimiz ise uluslararası pazarda kendilerine yer bulabiliyor.

Özellikle şehir ve butik oteller açısından Booking.com, uzun yıllar vazgeçilmez bir online rezervasyon kanalı oldu.

Türkiye’de açık olduğu dönemde yalnızca yabancı turistlere değil; iç turizme, iş insanlarına ve Türkiye’yi gezen milyonlarca kişiye de ciddi kolaylık sağladı.

Ve bazı oteller için durum çok daha çarpıcıydı:

online doluluklarının yüzde 70’sinden fazlası Booking.com üzerinden gerçekleşiyordu.

Şimdi düşünün…

Bir otelin satışlarının yarısından fazlasını sağlayan bir kanalın bir anda ortadan kalkması, o otelin cirosunu nasıl etkiler?

İşte asıl konuşmamız gereken konu tam olarak bu.

Bir Gün O Can Damarı Kesildi…

Bir gün, getirisi ve götürüsü yeterince hesaplanmadan, deyim yerindeyse bir iddialaşma uğruna bu önemli kanal karartıldı.

Yasaklandı.

Ve biz yıllardır aynı şeyi bekliyoruz:

“Ha bugün, ha yarın açılır…”

Aradan tam 9 yıl geçti.

Hâlâ açılmasını bekliyoruz.

Ben bu konuyu yalnızca bir kullanıcı olarak değil, sektörün içinde görev yapmış bir turizmci olarak da yakından yaşadım.

Çeşme Otelciler Birliği Başkanlığım döneminde konuyu Sayın Bakanımıza aktardık.

Booking.com’un, Türkiye genelinde şehir, sahil ve butik otellerin önemli satış kanallarından biri olduğunu; birçok tesis için ise en yüksek rezervasyon ve müşteri sağlayan kanallar arasında yer aldığını anlattık. 

Sektörün uğradığı gelir kaybını, otellerimizin cirolarına ve dolayısıyla turizm ekonomisine verdiği zararı dile getirdik.

Ancak toplantıda vergisel mevzuat gündeme geldi, isteğimiz ve beklentimiz yorumsuz reddedildi 

Biz de yönetim kurulu olarak, umutla girdiğimiz toplantıdan hayal kırıklığıyla ayrıldık. 

9 YILDIR KAPALI!

Burada artık şu soruyu sormamız gerekiyor:

Bir dijital platformu kapatırken, bunun sektöre, tüketiciye, turizm çalışanlarına ve ülke ekonomisine etkisi yeterince hesaplandı mı?

Benim kanaatimce, böyle kararlar alınırken yalnızca hukuki veya vergisel boyuta bakılmamalı.

Ekonomik etki alanı mutlaka hesaplanmalı idi.

Oteller ne kaybedecek?

Turistler ne kaybedecek?

Devlet ne kadar vergi kaybedecek?

Şehir esnafı ne kaybedecek?

Türkiye'nin turizm marka değeri ne kadar zarar görecek?

Bunların tamamı birlikte değerlendirilmelidir diye düşünüyorum.

Çünkü turizmde bir rezervasyon yalnızca bir oda satışı değildir.

Bir oda satıldığında taksi çalışır, restoran kazanır, market kazanır, transfer şirketi kazanır, çalışan kazanır, şehir kazanır ve turizmin etki alanındaki 50’den çok şirket kazanır.

Bir turistin rezervasyonu, arkasında kocaman bir ekonomik zincir yaratır.

VPN İLE YASAĞI DELMEK ÇÖZÜM MÜ? 🤔

Bugün biraz dijital bilgisi olan kullanıcılar VPN üzerinden Booking.com’a erişmeye çalışıyor.

Ama bu da başka bir garipliği ortaya çıkarıyor.

Yasakları, başka teknolojik yöntemlerle aşmaya çalışıyoruz.

Bu gerçekten çağdaş ve dijitalleşen bir ülke görüntüsü mü?

Türkiye’ye gelen bir turist düşünün.

Otelinde birkaç gün kalmış.

Tatilini uzatmak istiyor.

Dünyanın her yerinde kullandığı Booking.com’a girip rezervasyonunu uzatmak istiyor.

Ama Türkiye’de yurt içi rezervasyon yapılamıyor.

Kendi ülkesinde tatil yapmak isteyen vatandaşımız da aynı sorunla karşılaşıyor.

Türkiye’yi online olarak gezmek isteyen vatandaşa ve turistlere adeta “Buradan rezervasyon yapamazsın” deniliyor.

Bunun adı yalnızca rezervasyon problemi değildir.

Bu, dijital çağda seyahatin önüne konulan bir engeldir.

TÜRSAB KONUSU: ASIL TARTIŞMAMIZ GEREKEN YER BURASI

Gelelim işin en önemli ve en fazla tartışılması gereken bölümüne…

TÜRSAB’ın Booking.com sürecindeki rolüne.

TÜRSAB’ın mahkemeye sunduğu dosyada yer alan ifadelerden biri oldukça dikkat çekici:

“Booking.com’un pazar hâkimiyeti yüzde 60-70 seviyesindedir.”

Yani Türkiye’de birçok konaklama tesisinin online acente oda gelirlerinin yüzde 60 ila 70’inin yalnızca Booking.com üzerinden geldiği mahkeme kayıtlarına yansımış durumda.

Şimdi burada durup düşünelim.

Eğer bir platformun pazar hâkimiyeti yüzde 60-70 seviyesine ulaşmışsa, bunun çözümü onu kapatmak mıdır?

Yoksa ondan daha iyisini yapmak, rekabet edecek dijital sistemler geliştirmek ve sektörü geleceğe hazırlamak mıdır?

Çünkü rekabet edemediğiniz bir sistemi ortadan kaldırmak başarı değildir.

Başarı, onun karşısına daha iyisini koyabilmektir.

TÜRSAB DİJİTAL DÜNYADA NEDEN ÖNCÜ OLMADI?

Benim asıl eleştirim burada başlıyor.

TÜRSAB, 1972 yılında bu yana , bir deyimle 54 yıldır Türkiye’nin seyahat acentelerini temsil eden en önemli kuruluştur.

Peki neden yıllar önce kendi güçlü dijital rezervasyon altyapısını kurmadı?

Neden Türk turizminin dünyaya açılan dijital kapısı olmayı hedeflemedi?

Neden Booking.com, Expedia, Agoda veya Trip.com gibi küresel platformlarla rekabet edebilecek, Türk turizmcisinin yanında duracak dünya standartlarında bir sistem geliştirmedi?

Rakibiniz güçlü olduğu için onu kapatmak kolaydır. Zor olan, ondan daha iyisini yapmaktır.

Benim eleştirim tam olarak buna.

TÜRSAB’ın enerjisini yasaklara değil, dijitalleşmeye ve rekabete harcamasını isterdim.

Türk vatandaşının dünyayı daha kolay, daha güvenli ve daha ekonomik gezmesini sağlayacak uygulamalar geliştirmesini isterdim.

Türk otelcisinin de dünya turizm pazarında daha güçlü yer almasını sağlayacak sistemlerin öncüsü olmasını isterdim.

Keşke TÜRSAB, “Booking.com’u nasıl kapatırız?” yerine “Booking.com’dan nasıl daha iyi bir sistem kurarız?” diye sorsaydı.

İşte o zaman bugün bambaşka bir TÜRSAB’dan söz ediyor olurduk.

DÜNYADA GÜNDE MİLYONLARCA ODA GECESİ REZERVASYONU

Booking.com’un dünya çapındaki hacmi düşünüldüğünde konunun büyüklüğü daha iyi anlaşılıyor.

Platform üzerinden dünya genelinde günde 4 milyon oda gecesi rezervasyonu gerçekleştiriliyor ve bu gecelik rezervasyonlardan oluşan cironun günlük 400 milyon €’dan daha fazla olduğu belirtiliyor. Maalesef Türkiye, 2017’den (Booking.com kapandıktan sonra) bu yana bu pastadan aldığı payı ciddi şekilde kaybetti.

Çünkü bugün seyahat eden ve seyahat etmek isteyen yerli yabancı herkesin önüne, dijital çağda dijital rezervasyon yasağı getirildi.

Artık tatilciler kolaylık, şeffaflık, güven, rekabetçi fiyat ve hız istiyor.

YUNAN ADALARI GERÇEĞİ 

Bugün milyonlara ulaşan vatandaşımızın Yunan adalarına gidişini yalnızca vize kolaylığıyla açıklayamayız.

İnsanlar feribotunu, uçağını, aracını, otelini ve restoranını dijital platformlardan araştırıyor.

Fiyatları karşılaştırıyor.

Yorumları okuyor.

Rezervasyonunu yapıyor.

Bütün tatilini birkaç dakika içerisinde planlıyor.

Elbette vatandaşlarımız Yunan adalarına gidecek.

Buna karşı değiliz.

Tam tersine, herkes istediği yerde tatil yapabilmeli.

Ama burada kendimize şu soruyu sormalıyız:

Yunanistan'ın turiste gösterdiği kolaylığı, saygıyı, şeffaflığı ve dijital hizmet anlayışını neden Türkiye'de de aynı ölçüde sunmayalım?

İnsanları ülkemizde tutmanın yolu yasak koymak değil.

Daha iyi hizmet sunmaktır.

Peki Türkiye’nin Kaybı Ne Kadar? 💰

Booking.com’un kapalı olması nedeniyle Türkiye'nin ve Türk otelcilerinin uğradığı zararı yalnızca “kaç rezervasyon kaybedildi?” diye hesaplamak mümkün değildir. Ama 9 senelik Booking.com kapatma kaybının 100 milyarlarca lira olduğu tahmin edilmektedir.

Aslında kaybedilen yalnızca oda geliri değildir.

Çalışanlar, işletmeciler, taksiciler, dolmuşçular, bakkallar, yerel esnaflar ve daha da özeti, Adana’daki karpuzcudan Edremit’teki zeytinciye kadar herkes kaybetti, kaybetmeye de devam ediyor.

Tabii devletimiz de önemli ölçüde vergi kaybına uğradı.

Ve en önemlisi, Türkiye'nin turizmdeki dijital rekabet gücü zayıfladı.

Bu nedenle Booking.com meselesini yalnızca bir şirket ile bir kurum arasındaki hukuki anlaşmazlık olarak görmek büyük bir yanılgıdır.

Bu, Türk turizminin geleceği ile ilgili bir meseledir.

GELECEK DİJİTALLEŞMEDE, GELECEK YAPAY ZEKÂDA 🤖

Dünya artık başka bir yere gidiyor.

Yapay zekâ seyahat planlamaya başladı.

Turistler artık yalnızca “hangi otel?” diye sormuyor.

“Bana üç günlük bir tatil planla.”

“Bütçeme uygun oteli bul.”

“En iyi restoranları seç.”

“Uçağımı, transferimi ve otelimi birlikte organize et.”

diyor.

Turizmin geleceği dijitalleşmede.

Gelecek yapay zekâda.

Gelecek, tüketicinin daha fazla seçeneğe sahip olduğu, fiyatları karşılaştırabildiği ve seyahatini birkaç dakika içinde planlayabildiği sistemlerde.

Biz hâlâ 9 yıl önce kapanmış bir platformun açılıp açılmayacağını konuşuyoruz.

Bu, Türkiye turizmi için bir kayıp ve büyük bir ayıp!

BOOKING.COM’U ARTIK AÇIN!

Hem otelcilerimizin hem de Booking.com kullanıcılarının sabrı tükendi.

Artık Türk turizminin de bu geleceğin içinde, dünyayla aynı hızda yürümesinin zamanı geldi.

Türk turizminin dijital kapılarını dünyaya sonuna kadar açın. Yalnızca Booking.com’u değil, UBER’i de, PayPal’ı da açın.

Turizmin geleceği yasaklarda değil, rekabette.

Gelecek kapatmakta değil, açmakta.

Gelecek dijitalleşmede.

Gelecek yapay zekâda.

Çünkü 9 yıl, Türk turizmi için çok uzun bir bekleyiştir.