Tatilin Gizli Kodlar

Bali’yi kim anlatmadı ki?
Egzotik ada, yeşil pirinç tarlaları, uçsuz bucaksız okyanus, gülümseyen insanlar…
Ama kimse bu huzurun nedenini söylemedi.

Ben söyleyeyim: O huzur tesadüf değil. Disiplinle örülmüş bir gelenek.

On yıldır her kış üç ayımı Bali’de geçiriyorum.
Okyanusun kokusunu değil, insanın içindeki dengeyi izlemeye; Çeşme’de sezonu biten işimin Bali’de devamını yapmaya gidiyorum.

Çünkü Bali yalnızca bir tatil noktası değil; farklı kültür ve ülkelerden gelen binlerce yatırımcının buluşma noktasıdır.

Gülümsemenin Gizli Kodu

Bali’de “hayır” kelimesi yoktur.
Bu bir kural değil, bir varoluş biçimidir.

Balili kişi doğduğu anda bir Banjar’ın, yani topluluğun üyesidir.
Bir gün o topluluktan atılırsanız, ölmekten beter bir yalnızlığa düşersiniz.

İşte o sonsuz gülümsemenin ve sabrın ardında bu düzen vardır.

Bu düzenin arkasında zorlama değil; içten gelen, adeta DNA’lara işlenmiş bir sorumluluk vardır.
Bu adada “ben” değil, hep “biz” konuşulur.

O yüzden huzur bulaşıcıdır; çünkü herkes birbirinin yükünü taşır.

Bali’de Zamanın Nabzı Yavaş Atar

Bir Batılı, “Her şey neden bu kadar yavaş?” diye sorar.
Oysa Balili gülümser: “Biz zamanı kovalamayız, onunla yürürüz.”

Bali’de zaman düz çizgi değildir; döngüdür.
Bir gün iş, bir gün tapınak, bir gün tören…
Ama her güne aynı önem verilir.

Biz törenleri kaçırırız, onlar hayatı tören gibi yaşar.

Yavaşlık burada bir tembellik değil — bir ruhtur.

Bali’de Bir Günlüğüne Dünya Susar

Mart ayında Nyepi Günü gelir.
Bali bir gün boyunca tamamen susar.

Ne araba, ne ışık, ne turizm…
Havaalanı kapatılır, ada karanlığa gömülür.

Ama o karanlık korkutucu değildir;
sanki doğa bir günlüğüne nefes alır.

“Biz sustuğumuzda kötü ruhlar gider” derler.
Belki de asıl giden, içimizdeki gürültüdür.

Hizmet Değil, Bir Dua

Bir otelde size su getirildiğinde, aslında bir dua yapılır.
O su, sadece susuzluğunuzu değil, adanın dengesini de tamamlar.

Çünkü Balili biri için hizmet, ödül değil — adanıştır.

O yüzden Bali’de size gülümseyen biri aslında size değil, evrene teşekkür eder.

Modern Dünyaya Sessiz Bir Direniş

Bali artık dijital göçebelerle, yoga kamplarıyla, sosyal medya filtreleriyle dolu.

Ama bütün bu modern parıltıların altında değişmeyen bir şey var:
Bu ada hâlâ ruhunu satmadı.

Dünya Bali’yi değiştiremedi.
Bali, sessizce dünyayı değiştiriyor.

Ada’ya Giderken Bavuluna Sakinliği Koy

Bali’ye “gezmeye” gitme.
Git, biraz susmayı, biraz dinlemeyi öğren.

Kibirini geldiğin ülkede bırak, öfkeni valizine sığdırma.

Aman, Bunları Yapma!

Tapınakta dua edenin önünden geçme,
sol elini uzatma, başa dokunma,
adakların üstüne basma
ve en önemlisi: bağırma.

Çünkü Bali’de öfke, kültürel bir ayıptır.
Her şeyin temeli saygı, denge ve nezakettir.

Son Söz

“Bali, gidilen bir yer değil; insanın içinde kalan bir histir.”
“Orada zaman akmaz, yumuşar.”
“Bali’de kazandığın şey para değil; bakış açısıdır.”
“Geri dönersin… ama aynı insan olarak değil.”
“Bali sana ait değildir; sen biraz Bali’ye ait kalırsın.”
“Bazı yerler görülür, Bali yaşanır.”

Suksma (Teşekkürler) Bali…